Công nghệ Mạng (LAN/WAN/Wifi)

🎯 Mục tiêu bài học

Hiểu về hạ tầng mạng vật lý, từ dây cáp đến các chuẩn sóng Wifi hiện đại.

1. LAN & Wifi: Cuộc chiến tốc độ

• Ethernet (IEEE 802.3): Mạng dây. Dùng cáp xoắn (UTP CAT5e, CAT6) hoặc cáp quang.
  • PoE (Power over Ethernet): Cấp điện luôn qua dây mạng (Camera, Wifi AP đỡ phải cắm ổ điện riêng).
• Wi-Fi (IEEE 802.11): Mạng không dây.

  Chuẩn	Tên thương mại	Tần số	Tốc độ (Max)	Đặc điểm
  802.11n	Wi-Fi 4	2.4 / 5 GHz	600 Mbps	Phổ biến, cũ.
  802.11ac	Wi-Fi 5	5 GHz	6.9 Gbps	Chỉ chạy 5GHz. Nhanh nhưng xuyên tường kém.
  802.11ax	Wi-Fi 6	2.4/5 GHz	9.6 Gbps	Thông minh hơn (OFDMA), chịu tải nhiều thiết bị cùng lúc (IoT), tiết kiệm pin.

1.5. Mạng IoT (Internet of Things)

Các thiết bị nhỏ (Cảm biến, Smart Home) cần tiết kiệm pin và truyền xa.

• Zigbee / Z-Wave: Sóng ngắn, ít tốn pin, dùng cho Smart Home (đèn thông minh, khóa cửa). Tạo mạng lưới (Mesh) tự kết nối nhau.
• BLE (Bluetooth Low Energy): Bluetooth tiết kiệm điện. Dùng cho đồng hồ thông minh, Beacon định vị trong nhà.
• LPWA (Low Power Wide Area): Sóng dài, truyền cực xa (km), pin dùng cả năm. Dùng cho nông nghiệp thông minh, đồng hồ nước.
  • Vd: LoRaWAN, NB-IoT (dùng hạ tầng 4G / 5G).

2. MVNO (Mạng di động ảo)

Nhà mạng không có trạm sóng (VD: iTel, Reddi, Rakuten Mobile thời đầu). Họ thuê hạ tầng của nhà mạng lớn (MNO: Viettel, Vina, Mobi) để bán lại SIM giá rẻ cho người dùng.

2. Bảo mật Wifi (Thứ tự tiến hóa an toàn)

Chuẩn	Trạng thái	Mã hóa	Đánh giá
WEP	Khai tử	RC4	Rất yếu, hack trong 1 phút. Tuyệt đối không dùng.
WPA	Cũ	TKIP	Tạm thời, đã bị crack.
WPA2	Phổ biến	AES (CCMP)	An toàn. Đang là chuẩn mực hiện nay (WPA2-PSK). Dùng key KRACK vẫn có thể bị tấn công nhưng khó.
WPA3	Mới nhất	SAE	Chống tấn công từ điển (Brute-force) tốt hơn. Dùng cho Wifi 6.

3. Thiết bị mạng (Layer nào?)

Mô hình OSI sẽ học kỹ ở Phase 3, nhưng cần biết thiết bị phần cứng:

• Layer 1 (Physical) - Hub: Thiết bị "ngu". Nhận tín hiệu ở 1 cổng, bắn ra tất cả cổng còn lại (Broadcast). Gây tắc nghẽn mạng (Collision) và kém bảo mật. Đã tuyệt chủng.
• Layer 2 (Data Link) - Switch (L2): Thiết bị "thông minh". Có bảng MAC Address Table. Tin gửi cho MAC A thì chỉ chuyển đến đúng cổng A. Giảm Collision.
• Layer 3 (Network) - Router: Thiết bị "thông thái". Kết nối các mạng LAN khác nhau (Inter-net). Dùng địa chỉ IP để định tuyến (Routing).
• Layer 3 - L3 Switch: Switch nhưng có tính năng Routing của Router. Dùng trong Core mạng doanh nghiệp cho nhanh.