Hệ điều hành (OS)

🎯 Mục tiêu bài học

Sau bài này, bạn sẽ hiểu hệ điều hành làm gì, các loại OS, và hệ thống file — nền tảng cho nhiều câu hỏi thi FE.

1. Hệ điều hành là gì?

OS gồm 2 phần chính:

Thành phần	Vai trò	Ví dụ
Kernel (Nhân)	Giao tiếp trực tiếp với phần cứng, cấp phát tài nguyên	Linux kernel, Windows NT
Shell	Giao diện cho người dùng tương tác	CMD, PowerShell, Bash, GUI Desktop

2. 5 Chức năng chính của OS — BẮT BUỘC NHỚ!

Chức năng	Mô tả chi tiết	Ví dụ thực tế
1. Quản lý tiến trình	Tạo, lập lịch, kết thúc process	Task Manager, Activity Monitor
2. Quản lý bộ nhớ	Cấp phát/giải phóng RAM, virtual memory	Swap file, paging
3. Quản lý file	Tổ chức dữ liệu trên ổ đĩa	NTFS (Windows), ext4 (Linux)
4. Quản lý I/O	Điều khiển thiết bị ngoại vi qua driver	Máy in, USB, loa
5. Bảo mật	Phân quyền, kiểm soát truy cập	rwx permissions, User/Group

3. Các loại OS — Hay ra thi!

Loại OS	Đặc điểm	Ví dụ ứng dụng
Batch Processing	Xử lý theo lô, không tương tác	In hóa đơn hàng loạt, xử lý lương
Time Sharing	Nhiều user dùng chung CPU (đa nhiệm)	Linux server, mainframe
Real-time OS (RTOS)	Phản hồi trong thời gian cố định	Xe tự lái, robot nhà máy, máy y tế
Embedded OS	Nhúng trong thiết bị chuyên dụng	Máy giặt, TV thông minh, IoT

4. Hệ thống quyền truy cập (Permission)

Trong Linux/Unix, mỗi file có 3 loại quyền cho 3 nhóm người:

Quyền	Ký hiệu	Giá trị	Ý nghĩa
Read	r	4	Được đọc
Write	w	2	Được sửa/xóa
Execute	x	1	Được chạy (nếu là script/program)

Ví dụ: chmod 755 = Owner(rwx=7), Group(r-x=5), Others(r-x=5)

📝 Tóm tắt nhanh

• OS = Kernel + Shell, quản lý 5 chức năng: process, memory, file, I/O, security
• RTOS phản hồi cố định, Time Sharing = đa nhiệm
• Permission: r=4, w=2, x=1