Tiến trình & Luồng

🎯 Mục tiêu bài học

Sau bài này, bạn sẽ phân biệt được Process vs Thread, hiểu các trạng thái tiến trình, và thuật toán lập lịch CPU — chủ đề quan trọng trong thi FE.

1. Process (Tiến trình) vs Thread (Luồng)

Đặc điểm	Process	Thread
Định nghĩa	Chương trình đang chạy	Đơn vị nhỏ nhất của Process
Bộ nhớ	Riêng biệt (không chia sẻ)	Chia sẻ bộ nhớ của Process
Tạo mới	Chậm, tốn tài nguyên	Nhanh, nhẹ
Giao tiếp	IPC (Inter-Process Communication)	Trực tiếp qua shared memory
Crash	Process A crash ≠ ảnh hưởng B	1 Thread crash → cả Process chết
Ví dụ	Chrome tab, Word vs Excel	Download file + render page

2. Trạng thái của Process — HAY RA THI! 🔥

Một process trải qua 5 trạng thái:

Trạng thái	Ý nghĩa	Chuyển sang
New	Vừa được tạo	→ Ready (OS chấp nhận)
Ready	Sẵn sàng, chờ CPU	→ Running (được CPU chọn)
Running	Đang chạy trên CPU	→ Waiting / Ready / Terminated
Waiting	Chờ I/O hoặc sự kiện	→ Ready (I/O xong)
Terminated	Đã hoàn thành	Giải phóng tài nguyên

3. Lập lịch CPU (CPU Scheduling)

Thuật toán	Mô tả	Ưu điểm	Nhược điểm
FCFS	First Come First Served	Đơn giản	Convoy Effect (job dài chặn job ngắn)
SJF	Shortest Job First	Thời gian chờ trung bình tối ưu	Khó biết trước thời gian job
Round Robin	Chia time slice đều	Công bằng, phản hồi nhanh	Overhead do context switch
Priority	Ưu tiên theo mức quan trọng	Linh hoạt	Starvation (job ưu tiên thấp đợi mãi)

4. Deadlock (Bế tắc) — CỰC KỲ QUAN TRỌNG!

4 điều kiện Deadlock (phải đủ cả 4 mới xảy ra):

#	Điều kiện	Ý nghĩa dễ nhớ
1	Mutual Exclusion	Tài nguyên chỉ 1 process dùng tại 1 thời điểm
2	Hold & Wait	Giữ tài nguyên + chờ thêm tài nguyên khác
3	No Preemption	Không thể cưỡng chiếm tài nguyên
4	Circular Wait	A chờ B chờ C chờ A (vòng tròn)

📝 Tóm tắt nhanh

• Process = chương trình đang chạy (bộ nhớ riêng), Thread = đơn vị nhỏ trong Process (bộ nhớ chung)
• 5 trạng thái: New → Ready → Running → Waiting/Terminated
• Round Robin: công bằng nhất | SJF: nhanh nhất | Priority: có thể Starvation
• Deadlock cần 4 điều kiện: ME + H&W + NP + CW